Энэ жил түүхэн дэх хамгийн халуун жил болно

Уур амьсгалын өөрчлөлтийн судалгааны "Мастер" гэгддэг уур амьсгалын эрдэмтэн "энэ жил түүхэн дэх хамгийн халуун жил болно" гэж таамаглаж байна. Энэхүү таамаглал нь энэ жилийн дэлхийн температур түүхэн дэх хамгийн халуун жил болох 2024 оноос хэтрэхгүй гэсэн янз бүрийн байгууллагуудын таамаглалаас өөр юм.

Колумбын Их Сургуулийн профессор Жеймс Хансен өнгөрсөн сарын 30-нд өөрийн блог болон бусад платформ дээрээ хамтран ажиллагсадтайгаа хийсэн дүн шинжилгээнийхээ үр дүнг нийтэлж, "2026 он түүхэн дэх хамгийн халуун жил болох магадлал өндөр" гэж таамаглажээ. 

НАСА, Их Британийн Цаг уурын алба, Европын Коперникийн цаг уурын өөрчлөлтийн алба зэрэг дэлхийн нэр хүндтэй уур амьсгалын байгууллагууд энэ жил түүхэн дэх хоёр дахь хамгийн халуун жил байх магадлалтай гэж таамаглаж байсан. Энэхүү зөрүүтэй холбоотойгоор Жеймс Хансен одоогийн уур амьсгалын загварууд "дэлхийн дулаарал хурдасч байгааг дутуу үнэлж байна" гэж үзэж байна.

Хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй хүлэмжийн хийн ялгаруулалт зэрэг шалтгааны улмаас дэлхийн температур нэмэгдэж байгаа бөгөөд 2015-2025 оны хооронд түүхэн дэх хамгийн халуун 11 жил болжээ. Эдгээрээс 2024 он (1.55 градус) нь аж үйлдвэржилтийн өмнөх түвшинтэй харьцуулахад хамгийн их температурын өсөлтийг үзүүлж, Парисын хэлэлцээрийн дагуу олон улсын нийгэмлэгийн тогтоосон 1.5 градусын босгыг зуур давсан байна. 2023, 2025 он (1.45 градус) дараа нь оржээ. Үүний үр дүнд энэ жил дэлхийн температур хэр их өсөх нь маш их сонирхол татаж байна. Таван байгууллагын өгөгдлийг нэгтгэсэн Их Британид төвтэй Carbon Brief нь 2026 онд температур 1.47 градусаар өсөх магадлалыг 62%-иар тооцоолж, түүхэн дэх хоёр дахь хамгийн халуун жил, 2024 оны дээд амжилтыг давж түүхэн дэх хамгийн халуун жил болох магадлалыг 19%-иар тооцоолсон байна.

Жеймс Хансены шинжилгээг одоо байгаа шинжилгээнээс ялгаж буй зүйл бол "цаг уурын мэдрэмж"-ийг хэрхэн тодорхойлдог явдал юм. Өөрөөр хэлбэл агаар мандлын нүүрстөрөгчийн давхар ислийн агууламж хоёр дахин нэмэгдэхэд дэлхийн температурын өсөлтийг илэрхийлсэн утга юм. Засгийн газар хоорондын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн зөвлөл (IPCC) нь "уур амьсгалын мэдрэг чанар"-ын оновчтой тооцооллыг 3 градус гэж тогтоосон бол Жеймс Хансен 4-5 градус гэсэн байна. Тэрбээр одоогийн тооцоолол нь агаарын бохирдол буурснаас болж агаар мандлын нарийн ширхэгт тоосонцор (аэрозол)-ын хөргөлтийн нөлөө буурсан зэрэг далд шалтгааныг зохих ёсоор тооцоолоогүй гэж үзэж байна. Үүний үр дүнд тэрээр 2023-2026 оны хооронд температурын өсөлтийг 0.17 градус гэж тооцоолсон нь 2023-2024 оны өсөлтөөс (0.11 градус) өндөр байна. Энэ нь түүний энэ жил түүхэн дэх хамгийн халуун жил болно гэсэн үндэслэл юм. Жеймс Хансен мөн "Мэдээжийн хэрэг, 2027 он бүр ч халуун байх болно" гэв.

Жеймс Хансены мэдэгдлийн талаар шинжлэх ухааны сэтгүүл “New Scientist” зөрчилтэй үзэл бодол байгааг мэдээлж, "Бусад эрдэмтэд тийм ч итгэлтэй биш байна" гэжээ. Гэсэн хэдий ч Их Британийн Цаг уурын албаны цаг уурын эрдэмтэн Адам Скипе “New Scientist”-д өгсөн ярилцлагадаа Жеймс Хансены дэлхийн дулаарлын хурд хүлээгдэж байснаас хурдан байж магадгүй гэсэн санаа зовнилыг зөв илэрхийлсэн гэж хэлээд "Хэрэв цаг уурын мэдрэг чанар хүмүүсийн бодож байгаагаас өндөр байвал энэ нь ирээдүйн цаг уурын өөрчлөлтөд нөлөөлнө" гэв. Тэрбээр мөн дэлхийн дундаж температураас үл хамааран "Эль-Ниньогийн үзэгдэл дэлхийн дулаарлын урьд өмнө байгаагүй түвшинтэй хосолсноор энэ оны хоёрдугаар хагаст урьд өмнө байгаагүй үйл явдлуудыг үүсгэх магадлал өндөр байна" гэж онцолжээ.