ЗӨВЛӨГӨӨ: Эмч унтахын өмнө идэж болохгүй хоол хүнсийг зөвлөж байна

Солонгосын Эрүүл мэндийн даатгалын хяналт, үнэлгээний албаны мэдээлснээр, 2023 онд нойрны эмгэгийн улмаас эмнэлгийн тусламж хүссэн өвчтөнүүдийн тоо 1.3 саяд хүрсэн байна. Унтаж чадахгүй байгаа хүмүүсийн тоо нэмэгдэхийн хэрээр унтахын өмнөх хооллолтын зуршил нь нойрны чанарт үзүүлэх нөлөө анхаарал татаж байна. Мэргэжилтнүүд оройн хоолны зуршил нь гүн нойрыг тодорхойлдог гол хүчин зүйлсийн нэг гэдгийг онцолж байна.

АНУ-д бүртгэлтэй хоол зүйч Жиллиан Кубала эрүүл мэндийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр, унтахаасаа өмнө зайлсхийх ёстой зургаан хоолыг танилцуулсан. Тэрбээр "Зарим хоол хүнс нь зөвхөн унтах үйл явцад төдийгүй нойрны гүн, үргэлжлэх хугацаанд нөлөөлдөг" гэжээ.

Кофейн агуулсан хоол хүнс, ундааг нойрны гол саад тотгор гэж нэрлэдэг. Кофейн нь төв мэдрэлийн системийг идэвхжүүлж, сэрэмжийг нэмэгдүүлж, нойрмоглоход хүргэдэг мэдрэлийн дамжуулагч аденозины үйл ажиллагааг хаадаг. Үүнд зөвхөн кофе төдийгүй энергийн ундаа, матча амттан, хар шоколад орно. Кофейнд мэдрэмтгий хүмүүст үзүүлэх нөлөө нь илүү их байдаг байна.

Нэмэлт элсэн чихэр ихтэй хоол хүнс ч мөн адил. Хийжүүлсэн ундаа, хөнгөн зууш, чихэр нь цусан дахь сахарын хэмжээг огцом нэмэгдүүлж, дараа нь хурдан бууруулж, кортизол болон адреналины ялгаралтыг идэвхжүүлдэг. Энэ нь унтахынхаа өмнөхөн түр зуур нойрмоглоход хүргэдэг ч цусан дахь сахарын хэмжээ огцом буурснаар шөнийн цагаар сэрдэг.

Цэвэршүүлсэн нүүрс ус нь нойрыг алдагдуулдаг. Цагаан талх гэх мэт цэвэршүүлсэн гурилаар хийсэн хоол хүнс нь цусан дахь сахар болон инсулины түвшинг огцом хэлбэлзүүлж, гүн нойронд саад болдог. 

*Frontiers in Nutrition* сэтгүүлд нийтлэгдсэн нэгэн судалгаагаар цэвэршүүлсэн нүүрс ус, элсэн чихрийн хэрэглээ их байх нь нойрны чанар муудах магадлал өндөртэй холбоотой болохыг харуулсан.

Халуун ногоотой хоол хүнс нь хүчиллэг рефлюкстэй хүмүүст онцгой аюултай. Хэвтэж байх үед улаан хоолойг хүчтэй цочроох нь таагүй мэдрэмжээс болж нойрыг алдагдуулдаг. Чили чинжүүнд агуулагддаг найрлага нь биеийн температурыг нэмэгдүүлж, нойрны орчинд сөргөөр нөлөөлдөг.

Хэт боловсруулсан хоол хүнс, согтууруулах ундаа нь нойрны чанарыг бууруулдаг. Нойрны чанар муутай хүмүүс түргэн хоол, бэлэн хоол хүнс хэрэглэх хандлагатай байдаг. Хэт боловсруулсан хоол хүнс нь цэвэршүүлсэн нүүрс ус, элсэн чихэр, ханасан өөх тосоор баялаг бөгөөд энэ нь нойрны эмгэг, богино хугацааны нойртой холбоотой байдаг. Архи нь эхэндээ нойрмоглоход хүргэдэг боловч цаг хугацаа өнгөрөхөд нойрны мөчлөгийг алдагдуулж, шөнийн цагаар сэрэхэд хүргэдэг. 

Их Британийн Кембрижийн Их Сургуулийн хийсэн судалгаагаар архи их хэрэглэх тусам нойрны хугацаа богиносож, нойрны чанар муудаж, нойргүйдэх эрсдэл өндөр байгааг харуулжээ.