Ормузын хоолойд нөхцөл байдал дахин хүндэрч, Нефтийн зах зээл эрсдэлд орлоо

АНУ Ираны Ормузын хоолойд худалдааны хөлөг онгоц руу хийсэн халдлагын хариуд Иран руу хүчтэй агаарын цохилт өглөө. Үүний хариуд Иран хариу арга хэмжээ авахаа хатуу мэдэгдэв.

Өчигдөр буюу 7-нд (орон нутгийн цагаар) АНУ-ын Төв командлал X нийгмийн сүлжээний платформоор дамжуулан "олон улсын усанд гэм зэмгүй энгийн иргэдийг тээвэрлэж буй худалдааны хөлөг онгоц руу хийсэн халдлагынхаа төлөө Ираныг өндөр үнэ төлөхийн тулд хэд хэдэн хүчтэй агаарын цохилт өглөө" гэж тайлбарлав.

Төв командлал "АНУ-ын агаарын цохилт нь Ормузын хоолойгоор дамжин өнгөрч буй гурван худалдааны хөлөг онгоц руу хийсэн Ираны халдлагын хариу үйлдэл юм" гэж мэдэгдэв.

Түүнчлэн "Ираны халдлага нь үндэслэлгүй, аюултай бөгөөд гал зогсоох хэлэлцээрийг илт зөрчиж байна" гэж онцолсон байна.

Төв командлал Ираны эсрэг агаарын цохилт эхэлснээ зарлахдаа "Хүчирхэг агаарын цуврал цохилт" гэсэн нь онцгой юм. Энэ нь АНУ өндөр эрчимтэй, нэгэн зэрэг агаарын цохилтоор худалдааны хөлөг онгоц руу дайрч, Ормузын хоолойн тогтвортой байдалд заналхийлж байгаа Ираныг "шийтгэх" шийдвэртэй байгааг харуулж байна.

Иранд агаарын цохилт өгөхөөс өмнө АНУ Ираны түүхий нефтийн хориг арга хэмжээний хөнгөлөлтийг цуцлах эрс арга хэмжээ авсан.

АНУ-ын Сангийн яамны Гадаад хөрөнгийн хяналтын алба (OFAC) өнгөрсөн сарын 21-нд Ираны түүхий нефтийн үйлдвэрлэл, хүргэлт, борлуулалтыг зөвшөөрөх 60 хоногийн түр ерөнхий зөвшөөрлийг цуцалснаа зарлав. Энэ нь АНУ, Ираны хооронд өмнөх Ойлголтын санамж бичиг (MOU)-д гарын үсэг зурсны дараа 15 гаруй хоногийн дараа хэлэлцээрийн 60 хоногийн хугацаанд хүчингүй болгосон Ираны түүхий нефтийн хоригийг хүчингүй болгож байна.

OFAC Ираны түүхий нефтийн гүйлгээг үе шаттайгаар зогсоож байгаа ч энэ сарын 17-ны өдөр хүртэл зөвшөөрөгдсөн хэвээр байх болно гэж мэдэгдэв.

OFAC -ийн энэхүү үйлдэл нь Ормузын хоолойд гурван газрын тосны танкер руу саяхан дараалан халдсаны хариу үйлдэл бололтой. 

Ройтерс агентлагийн мэдээлснээр, АНУ-ын засгийн газрын албан тушаалтан Ираны Ормузын хоолойд хийсэн үйлдэл нь "бүрэн хүлээн зөвшөөрөгдөхгүй" бөгөөд тэд үүний төлөөсийг төлөх болно гэж мэдэгджээ.

Үүний зэрэгцээ, АНУ Ормузын хоолойд худалдааны хөлөг онгоц руу халдсаны төлөө Иран руу хариу цохилт өгөхөөр агаарын цохилт өгсний дараа Иран хариу арга хэмжээ авахаа нэн даруй анхааруулж, АНУ энхийн хэлэлцээрийг удаа дараа зөрчсөн гэж мэдэгджээ.

AFP-ийн өнөөдрийн (орон нутгийн цагаар) мэдээлснээр, Ираны Гадаад хэргийн яам АНУ-ын агаарын цохилтын дараа гаргасан мэдэгдэлдээ "Иран АНУ-ын заалтыг зөрчсөний үр дагаврын талаар хатуу анхааруулж байгаа бөгөөд үндэсний ашиг сонирхол, үндэсний аюулгүй байдлыг хамгаалахын тулд шийдвэртэй арга хэмжээ авна" гэж мэдэгджээ.

АНУ Ираны түүхий нефтийн борлуулалтад тавьсан хориг арга хэмжээний хөнгөлөлтийг цуцалсантай холбогдуулан Гадаад хэргийн яам хатуу хариу үйлдэл үзүүлж, үүнийг "Исламабадын энх тайвны санамж бичиг"-ийг зөрчсөн гэж үзэж, АНУ үр дагаврын хариуцлагыг хүлээх ёстой гэж мэдэгджээ.

Тус яам "үндэсний ашиг сонирхол, аюулгүй байдлыг хамгаалахын тулд шаардлагатай гэж үзсэн бүх арга хэмжээг авна" гэж онцолсон байна.

АНУ-ын агаарын цохилтын талаар зарласны дараахан Ираны хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд Ормузын хоолойн өмнөд хэсэгт цуврал дэлбэрэлт болсон тухай мэдээлэв.

Ираны төрийн өмчит IRIB агентлаг Гешум арал дээр зургаан дэлбэрэлт, Сирик дээр долоон дэлбэрэлт сонсогдсон бөгөөд Бандар Аббас боомт хотод олон дэлбэрэлт бүртгэгдсэн гэж мэдээлсэн.

Ройтерс агентлаг Ираны хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээс иш татан Сирик дэх Тахеруй усан онгоцны зогсоолын орчимд зургаан сум унасан гэж мэдээлэв.

АНУ, Иран өнгөрсөн сард энхийн гэрээ байгуулахаар тохиролцсон тул цөмийн зэвсгээс ангижрах хүнд хэцүү асуудлыг 60 хоногийн дараагийн хэлэлцээрийн ширээнд шилжүүлсэн тул эцсийн тохиролцоонд хүрэхэд хэцүү байх болно гэсэн таамаглал дэвшүүлж байна.

Өнгөрсөн сарын сүүлээр АНУ Ираны худалдааны хөлөг онгоц руу дайрсны хариуд Ираны цэргийн байгууламжууд руу агаараас цохилт өгч, үүний дараа Иран Ойрхи Дорнод дахь АНУ-ын цэргийн баазуудыг онилж хариу цохилт өгсөн бөгөөд энэ нь хоёр өдөр дараалан болсон явдал юм.