'Бодлогогүй' Трамп Иранд "Америкийн цөмийн шалгалт хийнэ"

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп АНУ-ын байцаагчид Ираны цөмийн байгууламжуудыг шалгахдаа Олон улсын атомын эрчим хүчний агентлагтай хамт байх болно гэж мэдэгдэв. Мөн АНУ-ын Конгрессын Бүгд Найрамдах намын сенаторуудтай хувийн үдийн зоог барих үеэр Ерөнхийлөгч Трамп намын гишүүдтэйгээ Ираны эсрэг дайн хийх эрх мэдлийн талаар маргалдаж, халуухан үг хэлжээ. 

Fox News-ийн сурвалжлагч Трей Ингст тухайн өдөр Ерөнхийлөгч Трамптай утсаар ярилцлага хийсний дараа "Ерөнхийлөгч АНУ-ын байцаагчид Олон улсын атомын эрчим хүчний агентлагтай хамт Ираны цөмийн байгууламжуудыг шалгана гэж хэлсэн" гэж мэдэгджээ. Трамп "Тэд үүнийг зөвшөөрч, шалгалтын багийг хүлээн авахаар шийдсэн" гэжээ. 

Трамп шалгалтыг яаруу хийх шаардлагагүй гэж тайлбарлаж, АНУ-ын цэргийн "Шөнө дундын алх" ажиллагааны дараа цөмийн материалыг газар доор булж байгааг тэмдэглэжээ. Гэсэн хэдий ч Fox News-ийн мэдээнд АНУ-ын байцаагчид Олон улсын атомын эрчим хүчний агентлагийн шалгалтын багийн нэг хэсэг болж оролцох уу эсвэл АНУ-ын тусдаа төлөөлөгчид болж дагалдан явах уу, мөн тэдэнд ямар эрх мэдэл олгохыг тодорхойлоогүй байна. 

Өнгөрсөн жил АНУ, Израилийн халдлагаас хойш Олон улсын атомын эрчим хүчний агентлаг Ираны гол баяжуулах байгууламжуудад нэвтрэх боломжгүй болсон. Энэ оны 2-р сарын 28-нд АНУ, Израил Иранд халдсаны дараа бусад цөмийн байгууламжуудад хийсэн хяналт шалгалтыг зогсоосон. Үүний үр дүнд Олон улсын цөмийн энергийн агентлаг Ираны эзэмшиж буй өндөр баяжуулсан ураны байршил, одоогийн байдлыг баталгаажуулж чадахгүй байна.

Өмнөх өдөр нь Ерөнхийлөгч Трамп Иран хаалттай хэлэлцээрийн үеэр "100% хяналт шалгалт хийхийг зөвшөөрсөн" гэж мэдэгдсэн. Иран хяналт шалгалтыг үргэлжлүүлэх гэрээг үгүйсгэсэнтэй холбогдуулан тэрбээр "Хэрэв тэдний зөв бол би хэлэлцээрийг одоо цуцална" гэж анхааруулсан.

Тэр өдөр Бүгд Найрамдах намын сенаторуудтай үдийн зоог барихаасаа өмнө Ерөнхийлөгч Трамп сэтгүүлчдэд "Бид том ялалт байгуулж байна" гэж хэлээд "Иран маш том буулт хийж байна" гэж мэдэгджээ. Гэсэн хэдий ч хувийн үдийн хоолны үеэр тэрбээр өмнөх өдөр нь Ирантай хийх дайныг зогсоохыг уриалсан тогтоолыг дэмжиж санал өгсөн Бүгд Найрамдах намын сенатор Билл Кассидитай ширүүн маргалджээ.

АНУ-ын Сенат өмнөх өдөр Ерөнхийлөгч Трампыг 1973 оны Дайны эрх мэдлийн тухай хуулийн дагуу Ираны эсрэг цэргийн ажиллагааг зогсоохыг уриалсан тогтоолыг 50-48 саналаар баталсан. Сенатор Кассиди зэрэг Бүгд Найрамдах намын дөрвөн сенатор Ардчилсан намын сенаторуудтай хамт дэмжиж санал өгсөн.

Төлөөлөгч Кассиди үдийн хоолны дараа сэтгүүлчдэд Ерөнхийлөгч Трампаас дайны нөхцөл байдлыг Америкийн ард түмэн болон Конгресст зохих ёсоор тайлбарлахыг шаардсан гэж мэдэгджээ. Тэрбээр "Анх дөрвөн долоо хоногийн хугацаатай төлөвлөсөн ажиллагаа дөрвөн сарын турш үргэлжилж байгаа боловч анхны зорилгодоо хүрээгүй байна" гэж мэдэгджээ. 

CNN болон бусад эх сурвалжийн мэдээлснээр, Ерөнхийлөгч Трамп Төлөөлөгч Кассидигийн үгийг сонсоод дуу хоолойгоо өргөсөн бөгөөд Кассиди хариу дуу хоолойгоо өргөсөн байна. CNN уулзалтад оролцогчдын иш татан мэдээлснээр Ерөнхийлөгч Трамп Төлөөлөгч Кассидиг "галзуу хүн" гэж дуудаж, суухыг тушаасан боловч Кассиди татгалзсан байна.

Ерөнхийлөгч Трамп дайны эрх мэдлийн тогтоолын санал хураалтыг эрс эсэргүүцэж, Ирантай хэлэлцээр хийх үед засаг захиргааны байр суурийг сулруулсан гэж мэдэгджээ. Үдийн хоолны дараа тэрбээр үүнийг "маш сайн уулзалт" болсон гэж мэдэгдэж, Бүгд Найрамдах Нам нэгдмэл байгааг мэдэгдсэн боловч "Би танхимд байгаа зарим хүмүүст дургүй" гэж нэмж хэлжээ.